Het onderstaand artikel werd geschreven door de organisatie van Amien Ho, de Sifu van Patrick Van Campenhout.

Chinese ademhalingsoefeningen

Algemeen wordt gesteld Qigong oefeningen nooit uit een boek te leren. Een heleboel zaken, die van wezenlijk belang zijn voor een correcte uitvoering en interpretatie van de oefeningen, staan niet vermeld. Een aantal zaken kan zelfs niet op schrift gezet worden. Elke Qigong oefenmethode heeft een andere circulatie van de Qi. Als je teveel soorten Qigong gaat oefenen raakt je Qi in de war en kan kortsluiting ontstaan hetgeen negatieve gevolgen heeft voor de gezondheid. Dit is vaak gebeurd.

WAARSCHUWING:

Wij willen iedereen erop wijzen en waarschuwen de genoemde methoden niet uit deze tekst te leren of de verschillende vormen niet door elkaar te oefenen. (Het VWI is niet aansprakelijk voor de eventuele gevolgen indien u zich niet aan deze waarschuwingen houdt!!!). Als je Qigong wilt gaan leren kan, kan je dit het beste doen onder deskundige begeleiding.

Vroeger werden in China ademhalingsoefeningen Dao Yin Shu (begeleiden en aanbrengen), Tu na (uit en inademen), Lian Qi (oefenen van levensenergie), Jing Zuo (stilzittende rustige meditatie) of Nei Gong (inwendige zelfoefening) genoemd. Na diepgaand overleg is uiteindelijk de term Qigong (ademhalingsoefening) gekozen als officiële naam. Na wetenschappelijk onderzoek blijkt dat ademhalingsoefeningen een lange geschiedenis van meer dan 2000 jaren achter de rug hebben.

In de Huang Nei Jing (medische wet Keizer Huang traditionele interne geneeskunde) is een hoofdstuk genoemd 'natuurlijke waarheid in de oude tijd' welke zegt: wanneer iemand totaal is bevrijd van verlangen en eerzucht, zal hij werkelijk de echte levensenergie ontvangen. Wanneer iemand zich concentreert op zijn innerlijk bewustzijn, hoe kunnen ziektes dan vat op hem krijgen? Men moet het wezenlijke leven inademen, zich tegen zichzelf beschermen door middel van het regelen van zijn ademhaling om zijn levenskracht te behouden en de spieren blijvend soepel te maken.

De Qigong wordt in China veel toegepast als gecombineerde behandeling voor het lichaam. Er zijn vijf grote stromingen / scholen van ademhalingsoefeningen. Iedere stroming heeft zijn eigen doelstellingen en karakter.

• De medische ademhalingsoefeningen.
  Deze omvatten oefeningen om de gezondheid te bevorderen en ter voorkoming van ziektes
• De Confusianistische ademhalingsoefeningen.
  De doelstelling hiervan is kennis te verwerven en het verbeteren van het gedrag (morele persoonlijkheid)
• De taoïstische ademhalingsoefeningen. Deze hebben in tegenstelling tot de Confucianistische oefeningen, het doel om een lang of eeuwig leven te bereiken (de onsterfelijke), maar ook de vereniging tussen hemel en aarde en de mens in het geheel.
• De Boeddhistische ademhalingsoefeningen. Het doel van de Boeddhist is voornamelijk mentaal, met andere woorden het zoeken naar bevrijding van alle aardse beslommeringen. Er zijn twee scholen: het Mahyana (grote voertuig) en Hinayana of Theravada (kleine voertuig) In het Mayana streeft men naar de verlossing van alle levende wezens en dan pas die van onszelf. In het Hinayana streeft men direct naar persoonlijke verlichting.
  
  Het Zen-Boeddhisme wijst de mens een weg naar geestelijk inzicht, naar de waarheid omtrent zijn eigen wezen met het doel het lijden op te heffen dat voortkomt uit zijn éénzijdige, egocentrische opstelling in het leven. Zen meditatie is een oefening tot bewustwording waarbij we onze innerlijke verwarring opheffen door de Boeddhistische natuur (onze ware natuur) te realiseren.
• De gevechtskunst ademhalingsoefeningen. Deze zijn voornamelijk gericht op fysieke training voor lichamelijke gezondheid en het bevorderen van de vitale levensenergie. Ondanks de verschillende opvattingen van de diverse scholen hebben ze allen één ding gemeen nl. het vormen en oefenen van de geest en de vitale levensenergie (Qi). Ademhalingsoefeningen danken hun therapeutische effect aan de goede invloed op de hersenschors, het zenuwstelsel en de bloedvaten. Zij corrigeren de abnormale reactie van het organisme, masseren de darmen, geven zelfcontrole over het lichaam etc. Een juiste houding is essentieel voor de ademhalingsoefeningen. Complete ontspanning van de geest en van de spieren is een vereiste voor het succesvol uitoefenen van de ademhalingsoefeningen en het verkrijgen van totale rust

Verschillende houdingen bezitten verschillende fysiologische mogelijkheden en de houding zelf speelt een hoofdrol in het genezen van verschillende ziekten. Er zijn diverse houdingen namelijk zittend, gekruiste benen, op de rug of zij liggen, staande of lopende houdingen. Qigong verhoogt de weerstand van het hele lichaam, vertraagt het verouderingsproces zodat men er jonger uitziet en het stimuleert de stofwisseling van het lichaam. Qigong kan een heleboel klachten verzachten of verbeteren zoals allerlei vormen van reumatische aandoeningen, hartklachten, maagklachten, stress, vermindering van pijn of het laten verdwijnen ervan .

Het lichaam neemt de juiste stoffen op uit de voeding waardoor men niet te dik of te mager wordt. Qigong kan natuurlijk ook niet alle ziekten genezen maar kan er wel toe bijdragen dat men zich een stuk beter gaat voelen. Het onder controle krijgen van de geest en een volledige rust(meditatie) te bereiken is het voornaamste doel van deze ademhalingsoefeningen. Het effect van de ademhalingsoefeningen is in de eerste plaats afhankelijk van hoe diep men de staat van rust bereikt. Hoe dieper men in meditatie gaat des te beter zal het resultaat zijn. Dit betekent dat de beoefenaar in een evenwichtige rust moet verkeren zonder storende gedachten.

De geest is geconcentreerd op een bepaald punt. De aandacht houdt men gericht op de Dantien (+/- 3,5 cm onder de navel ter hoogte van het acupunctuurpunt Remno 6 QiHai) of concentratie op de ademhaling. Dit is een staat van zijn waarin de reacties op prikkels (geluid, licht) van buitenaf afneemt. Het is zelfs mogelijk ieder gevoel van het lichaam en de zwaartekracht te verliezen. Dit lijkt op slapen of een toestand van bewusteloosheid, hetgeen werkelijk is, de hersenactiviteiten worden onderdrukt. Om zo in een dergelijke staat van meditatie te raken kunnen er twaalf methodieken worden toegepast.

• De methode waarbij men zich concentreert op de Dantien: men moet de geest vrijmaken van storende gedachten en in een natuurlijke staat van rust zijn, maar toch een beetje speels, los. Men concentreert zich op de Dantien en visualiseert daar een heldere lichtbal. De beoefenaar kijkt naar de lichtbal en laat het licht stralen van binnen naar buiten. Het is ook mogelijk een rode vuurbal te visualiseren die rode vlammen en licht uitstraalt door het hele lichaam. Een andere variatie visualiseert in de Dantien een lotusbloem die licht uitstraalt naar alle delen van het lichaam. Belangrijk bij al deze variaties is erop letten dat men de oefeningen niet te serieus doet, maar een beetje speels, in een natuurlijke staat van rust.
• De methode van het tellen van de ademhaling: bij deze methode concentreert men zich niet op de Dantien maar tijdens de Qigong of meditatie telt men in gedachte de ademhaling. Tijdens het oefenen telt men zijn Qi (Qi kan ook een volledige ademhaling betekenen) zachtjes in gedachte van 1 tot 10 of van 1 tot 100 en herhaalt dit totdat men een staat bereikt waarin men niets hoort, ziet, of denkt. Op dit moment komt men op een natuurlijke wijze tot rust.
• De methode van het lezen van gedachten: datgene wat men leest moet zo eenvoudig mogelijk zijn. Bijvoorbeeld leest men twee woorden 'rust' (jing) bij inademen en 'ontspannen' (song) bij uitademen of een goed, mooi gedicht en dit herhalen in gedachten. Het is ook mogelijk om aan een mooie melodie of mooie eenvoudige klanken te denken. Het doel hiervan is alle gedachten te vervangen door één simpele gedachte, de negatieve gedachte te vervangen door positieve om zo in meditatie te komen. Met deze methode kan menigeen in een staat van zorgeloosheid, blijheid, harmonie en rust geraken zonder storende gedachten.
• De methode van visualiseren van bepaalde beelden: tijdens meditatie visualiseert men bepaalde beelden. Bijvoorbeeld stelt men zich een mooie natuur met een blauwe lucht voor, witte wolken, mooie bloemen, vogels, kabbelend water enz. Men moet dan samensmelten met de natuur. Een variatie hierop is het terugdenken aan bepaalde momenten waar men goede herinneringen aanheeft. Ook zo kan men tot rust komen. Een andere mogelijkheid is aan een voorwerp bijvoorbeeld een beeldje- dat men als prettig ervaart te denken waardoor je tot rust komt.
• De methode waarbij men de ademhaling beluistert: de beoefenaar concentreert zijn aandacht op het geluid van zijn ademhaling tot men niets meer voelt en hoort zodat de geest samensmelt met de ademhaling.
• Methode van het kijken naar de top van de neus en de gekruist voeten: men doet de ogen zachtjes dicht waarbij men een heel klein spleetje openhoudt. Dan "kijken" (en niet echt kijken) naar de top van de neus en de voeten. Men moetniet bewust kijken anders raken de ogen vermoeid en ontstaat een zwaar gevoel in het hoofd. Wederom een beetje speels, los, op een natuurlijke manier. Het blijkt dat in de praktijk deze methode niet alleen een hulpmiddel is om tot rust te komen, maar ook een goede methode is om de bloeddruk naar beneden te brengen. Deze methode is goed voor mensen met een hoge bloeddruk.
• De methode van het reinigen van het lichaam: men begint met deze methode indien men qigong beoefent. Men visualiseert een heldere, reine, geneeskrachtige zachte en warme stroom van bronwater die vanuit de top van het hoofd (acupunctuurpunt BaiHui Dumo 20) naar beneden zowel binnen als buiten stroomt. Het bronwater neemt alle ziekten, problemen, negatieve activiteiten en afvalstoffen mee naar beneden de aarde in. Men krijgt een heldere geest, stralende ogen en een prettig gevoel. Deze visualisatie driemaal uitvoeren. Met deze methode kan men snel tot rust komen, ook van abnormale reacties die tijdens het qigong oefenen ontstaan te herstellen.
• De methode van het concentreren op de innerlijke organen: wanneer een beoefenaar klachten heeft op een bepaald orgaan in het lichaam dan moet men zich tijdens het oefenen op dit orgaan concentreren. Men moet zacht en rustig zijn, speels en loslaten. Bijvoorbeeld bij hartklachten concentreert men zich op het hart en bij leverklachten op de lever. Deze methode is niet alleen een hulpmiddel om tot rust te komen maar tevens een snelle methode om van klachten te herstellen.
• De methode van coördinatiebewegingen met armen/benen met de ademhaling: bijvoorbeeld tijdens het inademen de armen of benen rustige op en neer, heen en weer gaande beweging te laten maken in samenwerking met de ademhaling. De adem moet in harmonie met de beweging zijn en andersom. De bewegingen moeten vooral rustig zijn. Zo ontwikkelt men een heel subtiel gevoel waarbij de geest, het lichaam, de bewegingen en ademhaling één zijn. Later kan men alles loslaten en in een staat van meditatie geraken.
• De methode van beweging, coördinatie en ademhaling te samen: tijdens deze methode plaatst men beide palmen op de onderbuik ter hoogte van de Dantien en de palmen gaan de buikademhaling (in/ uitademing) op en neer. Men concentreert op alle drie de punten: de ademhaling, de palmen en de buik. Dit is een goede methode om de qi te laten zinken in de Dantien. Het is ook een vrij gemakkelijke methode.
• De methode van het bewegen van de tong: men beweegt de tong in combinatie met de ademhaling. Bij inademen gaat de tong zachtjes tegen de verhemelte en bij uitademen weer terug. Dit herhaalt men na een poosje waarna men weer loslaat en vanzelf doorgaat.
• Methode van het ontspannen van de lichaamsdelen: allereerst is het belangrijk dat men de lichaamshouding corrigeert op de juiste houding. Vervolgens gaat men in gedachten van boven, het hoofd, naar beneden, de voeten alles stuk voor stuk laten ontspannen. Bijvoorbeeld men maakt eerst ingedachte het hoofd voorzichtig en zacht, vervolgens de nek, schouders, borst, rug, armen enz. Na algemene loslating en ontspanning denkt men dat alle poriën van het lichaam wijd open staan. Deze gehele oefening driemaal herhalen. Het is niet de bedoeling al deze oefeningen tegelijk te doen maar één methode te gebruiken die het prettigst aanvoelt om tot rust te komen. Vooral niet allerlei oefeningen door elkaar gebruiken. Dit is niet goed voor de qi. Het is ook niet de bedoeling bij al deze methodes de visualisatie, het lezen, het denken constant toe te passen. Ongeveer 5 a 10 minuten uitvoeren en daarna loslaten. Het zijn allemaal hulpmiddelen om tot rust te komen. Men moet het daarna aan het lichaam overlaten om de rest te doen. Voor al deze methodes geldt dat ze niet te serieus , te intensief beoefend moeten worden maar op een losse, speelse, ontspannen, vrolijke en natuurlijke wijze. Alleen dan beleeft men veel plezier aan het oefenen van Qigong.

Ademhalingsbewegingen zijn de sleutel tot ademhalingsoefeningen. De ademhaling kan door regelmatige trainingen worden veranderd van de alledaagse borstademhaling naar de buikademhaling, van oppervlakkig naar diepe ademhaling en eventueel naar de Dantien welke de onderademhaling wordt genoemd. Het resultaat hiervan is dat de vitaliteit toeneemt, de stofwisseling en bloedcirculatie verbetert alsmede de voedselopname en spijsvertering dankzij de massage van de darmen. Al deze veranderingen verzekeren het bereiken van een goede gezondheid, hebben effect op het genezingsproces en voorkomen van ziekten.

Er zijn acht soorten ademhaling, te weten:

• De natuurlijke ademhaling. Dit is een instinctief fysiologisch fenomeen dat geen toezicht nodig heeft van het bewustzijn. De ademhalingsbewegingen zijn natuurlijk en zacht maar nogal oppervlakkig.
• De gunstige ademhaling. Hierbij gaat het middenrif omlaag en de buikwand naar buiten bij inademen en bij uitademen gaat de buikwand naar binnen. Deze oefening is nodig om de buikwand meer naar binnen en buiten te laten komen. Dit is het type van de buikademhaling.
• De omgekeerde ademhaling. De buikwand - en middenrifbewegingen zijn tegenovergesteld aan die van de rustige ademhaling. De grootte en kracht van de bewegingen zijn hoger dan die van de rustige ademhaling.
• De trage ademhaling. Er zijn twee typen: één die de nadruk legt op het verlengen van het inademen en één die de nadruk legt op het verlengen van het uitademen.
• De methode van door de neus in - en door de mond uitademen. Dit type wordt gebruikt door mensen van wie de bovenste luchtwegen deels geblokkeerd zijn.
• De methode van ventilatie door de Ren- en Dumo (twee belangrijke meridianen die midden over het lichaam lopen en dat scheiden in links en rechts. De Renmo aan de voorzijde en de Dumo aan de achterzijde). De beoefenaar ademt in door de neus. Daarbij moet hij zich voorstellen dat de lucht (QI of levensenergie) naar de navel en van daaruit naar Huiyin gaat (Renmo 1), waarna de lucht vanuit de Huiyin door de ruggengraat tot boven het hoofd stijgt naar Baihui (Dumo 20) en wordt uitgeademd via de neus. Dit heet de 'kleinere ademhalingscirkel'.
• De verborgen ademhaling. Deze ademhaling ontstaat natuurlijk nadat men de gunstige en tegenovergestelde ademhaling heeft beoefend. De mogelijkheden zijn een voortdurende inademing en rustige uitademing. Wanneer men zijn hand onder de neus van de beoefenaar houdt bespeurt men geen luchtstroming.
• De werkelijke ademhaling. Er is een oud gezegde dat vermeldt dat 'de gewone ademhalinguiteindelijk zal soppen, en de werkelijke ademhaling spontaan zal plaatsvinden'. Om te stoppen met ademen moet men dit bewust forceren. Het wordt bereikt in extreme rust van de geest. Des te rustiger de geest, des te oppervlakkig en soepel zal de beweging zijn. Op het eerste gezicht lijkt het of de beoefenaar niet meer ademt, maar hij doet dat nog steeds met zijn buik. De levensenergie schijnt weg te zijn en de geest 'bevroren', slechts een lichte ademhaling verraadt de aanwezigheid van leven (foetale ademhaling). Dit is een gevorderde staat in de ademhalingsoefening.

Van de bovenstaande methodes heeft de gunstige ademhaling vooral effect op het behandelen van hart - en vaatziekten. Lage ademhaling en omgekeerde ademhaling is geschikt voor de behandeling en voorkoming van spijsverteringsziekten. Neus in - en mond uitademen is goed voor de ademhalingsorganen en ademhaling door de Ren en Dumo heeft veel effect op de behandeling en het voorkomen van zenuwziekten.

Het is raadzaam voor de patiënten een methode te kiezen die past bij hun gesteldheid en ziekten verschijnselen of afwijkingen. Echter, men moet zijn normale ademhaling hervatten na zo een 10 a 20 minuten oefenen ongeacht de methode. Anders raken de ademhalingspieren overspannen en kan dyspnoe (bemoeilijkte ademhaling) en verlamming optreden. Dit kan zeer gevaarlijk zijn voor het lichaam. Een beoefenaar moet zijn ademhaling trainen en verbeteren om een natuurlijke, lichte ademhaling te krijgen onder leiding van de fundamentele principes. Men moet niet streven naar snelle resultaten maar stap voor stap te werk gaan. Al doende zal men zich een diepe, vloeiende en prettige ademhaling eigen maken.